Bron: Kit Klarenberg·
theGreyzone 5 juni 2026
Uit gelekte documenten die door The Grayzone zijn onderzocht, blijkt hoe de door Soros geleide Open Society Foundations een complot smeedde om de voortzetting van de gekozen regering van Indonesië te voorkomen door oppositiemedia, groepen jeugdactivisten en juridische aanvallen te financieren om president Prabowo Subianto af te zetten.
Sinds de verkiezing van Prabowo Subianto tot president van Indonesië in februari 2024 wordt Jakarta geconfronteerd met aanhoudende golven van protesten tegen de regering. Activisten, woedend over de barre economische omstandigheden en de corruptie onder de elite, zijn massaal de straat opgegaan en raakten daarbij vaak verwikkeld in heftige confrontaties met de politie en het leger. Uit een reeks lekken die The Grayzone heeft verkregen, blijkt dat deze onrust zich heeft ontvouwd volgens een goed uitgewerkt plan om Prabowo ten val te brengen, dat inspeelde op bestaande onvrede maar sterk afhankelijk was van financiering door de Open Society Foundations.
De OSF, in 1993 opgericht door de anticommunistische miljardair George Soros, is door The New York Times omschreven als „een uitgestrekt politiek en filantropisch imperium“, dat „een liberale, democratische agenda nastreeft“. De Washington Post beschreef Soros als onderdeel van een netwerk van „openlijke actoren“ die „spionloze staatsgrepen“ uitvoeren, iets wat tijdens de Koude Oorlog ooit het domein van de CIA was. De OSF heeft haar centrale rol in talrijke opstanden in het Zuiden erkend.
Uit de gelekte documenten blijkt hoe de OSF vanaf 2019 grote sommen geld begon te pompen in projecten die bedoeld zijn om „verzet en kritiek“ tegen Prabowo’s voorganger, Joko „Jokowi“ Widodo, te bevorderen. Een groot deel van dit geld is uitgekeerd door de in Jakarta gevestigde Kurawal Foundation, de grootste ontvanger van OSF-bijdragen tussen 2019 en 2024. Kurawal, opgericht in 2019, omschrijft zichzelf als „een filantropische organisatie voor sociale rechtvaardigheid … [die zich inzet] voor het bevorderen van een waardige en welwillende democratie in Indonesië en Zuidoost-Azië.”
De organisatie sponsort „individuen en actoren“ op wie kan worden gerekend om westerse liberale waarden lokaal te bevorderen. In de gelekte documenten beschreef Kurawal haar inspanningen om een ideale kiezer te ontwikkelen die immuun zou zijn voor de plaag van desinformatie die met Prabowo in verband wordt gebracht. Dit hield in „het cultiveren van een wijze en deugdzame democraat – als politiek subject – die zich houdt aan de essentiële principes van de democratie“. Uit de gelekte documenten blijkt dat het beoogde subject allesbehalve dat was.
De door de OSF gefinancierde activiteiten van Kurawal werden eind 2023 intensiever, toen Indonesië zich opmaakte voor de presidentsverkiezingen in februari van het volgende jaar. Prabowo, de door Joko uitverkoren opvolger, won met een verpletterende meerderheid in een verkiezing die door internationale waarnemers als legitiem werd beoordeeld. Uit de gelekte documenten blijkt echter dat Kurawal zijn lokale contacten gebruikte om een storm van verontwaardiging aan te wakkeren over vermeende „grootschalige“ fraude door Prabowo, waardoor zoveel publieke druk werd uitgeoefend dat de autoriteiten de verkiezingsregels wijzigden om meer partijen in staat te stellen zich in 2029 verkiesbaar te stellen. (Kurawal heeft niet gereageerd op een verzoek om commentaar van The Grayzone).
Om Prabowo ten val te brengen, heeft OSF de opleiding van toekomstige politici gefinancierd, contacten gelegd met bestaande politieke partijen en nieuwe bewegingen en facties opgericht die op lokaal niveau kandidaten voor politieke functies zouden kunnen voordragen. Tegelijkertijd heeft OSF een reeks zelfbenoemde ‘onafhankelijke’ mediakanalen en activistische groeperingen gefinancierd, die zij wilden opleiden “om agenten van verandering te worden”. In uitgelekte documenten pocht Kurawal dat haar activiteiten op het gebied van ‘politieke betrokkenheid van jongeren’ ervoor zorgen dat jonge Indonesiërs ‘in de voorhoede staan van de meeste sociale en politieke bewegingen… en de discussies over nationaal beleid vormgeven’.
De bemoeienis van Kurawal in Indonesië heeft wereldwijde gevolgen. De massale ‘Gen Z’-protesten die in juli 2025 uitbraken en wekenlang woedden, zijn door de westerse bedrijfsmedia geprezen als een revolutionaire inspiratiebron voor antiregeringsactivisten elders. Het was in Jakarta waar demonstranten voor het eerst cartoonvlaggen met de Jolly Roger zwaaiden, geïnspireerd door de Japanse manga One Piece. Op een kaart die in de gelekte documenten is aangetroffen, staat vermeld dat Kurawal actief is in verschillende landen waar deze vlaggen zijn verschenen, onder meer bij protesten die tot een regimewisseling hebben geleid, zoals in Nepal.
Kurawal moedigt ‘agitatie en verzet’ tegen Joko aan
Een uitgelekt Kurawal-document uit februari 2025, getiteld „Building Bridges, Filling Gaps“, schetst een duidelijk „strategisch plan“ voor een regimewisseling in Indonesië en daarbuiten, voor de periode 2024–2029. Het document is opgesteld na vijf jaar van systematische ondermijning van de regering van president Joko, „door steun te verlenen aan maatschappelijke organisaties, actoren binnen sociale bewegingen, opinieleiders en voorvechters van verandering die politieke gevoeligheden niet uit dEen uitgelekt Kurawal-document uit februari 2025, getiteld „Building Bridges, Filling Gaps“, schetst een duidelijk „strategisch plan“ voor een regimewisseling in Indonesië en daarbuiten, voor de periode 2024–2029. Het document is opgesteld na vijf jaar van systematische ondermijning van de regering van president Joko, „door steun te verlenen aan maatschappelijke organisaties, actoren binnen sociale bewegingen, opinieleiders en voorvechters van verandering die politieke gevoeligheden niet uit de weg gaan“. Dit werd ingegeven door „de groeiende politieke en economische macht van Indonesië“ en de regionale invloed onder zijn bewind.
Het document beschrijft Joko vernietigend als een ‘dief’ en ‘opportunist’, terwijl het zijn zogenaamd ‘naar binnen gerichte buitenlandse beleid’ hekelt. In werkelijkheid gaf Joko prioriteit aan het beschermen van de soevereiniteit van Indonesië, waarbij hij de westerse mogendheden irriteerde door de door de CIA verspreide valse beweringen over ‘genocide’ in Xinjiang te ontkrachten, te weigeren Israël te erkennen en aan te dringen op vrede in Oekraïne.
Door tijdens zijn laatste ambtstermijn „afwijkende meningen te bevorderen“, wilde Kurawal de basis leggen voor nog grotere aanvallen op Prabowo. Zoals een uitgelekt document uitlegt: „de onrust en het verzet waren nodig om te laten zien dat afwijkende meningen zowel noodzakelijk als mogelijk zijn.“ Als gevolg daarvan ontstonden er lokaal, met hulp van de OSF, „levendige burgerbewegingen“ die „de macht konden uitdagen“ en „verandering konden organiseren en beïnvloeden“.
Kurawals ‘programmataxonomie’ tussen 2019 en 2024 was sterk gericht op het stimuleren van ‘politieke betrokkenheid van jongeren’, waarbij jonge Indonesiërs werden aangemoedigd om deel te nemen aan protesten en zich aan te sluiten bij campagnes van het maatschappelijk middenvelde weg gaan“. Dit werd ingegeven door „de groeiende politieke en economische macht van Indonesië“ en de regionale invloed onder zijn bewind.
Het document beschrijft Joko vernietigend als een ‘dief’ en ‘opportunist’, terwijl het zijn zogenaamd ‘naar binnen gerichte buitenlandse beleid’ hekelt. In werkelijkheid gaf Joko prioriteit aan het beschermen van de soevereiniteit van Indonesië, waarbij hij de westerse mogendheden irriteerde door de door de CIA verspreide valse beweringen over ‘genocide’ in Xinjiang te ontkrachten, te weigeren Israël te erkennen en aan te dringen op vrede in Oekraïne.
Door tijdens zijn laatste ambtstermijn „afwijkende meningen te bevorderen“, wilde Kurawal de basis leggen voor nog grotere aanvallen op Prabowo. Zoals een uitgelekt document uitlegt: „de onrust en het verzet waren nodig om te laten zien dat afwijkende meningen zowel noodzakelijk als mogelijk zijn.“ Als gevolg daarvan ontstonden er lokaal, met hulp van de OSF, „levendige burgerbewegingen“ die „de macht konden uitdagen“ en „verandering konden organiseren en beïnvloeden“.
Kurawals ‘programmataxonomie’ tussen 2019 en 2024 was sterk gericht op het stimuleren van ‘politieke betrokkenheid van jongeren’, waarbij jonge Indonesiërs werden aangemoedigd om deel te nemen aan protesten en zich aan te sluiten bij campagnes van het maatschappelijk middenveld en hun vaardigheden op het gebied van sociale media aan te scherpen. Zo stellen de deelnemers van de organisatie „actief hogere eisen aan de verantwoordingsplicht van politieke leiders“, terwijl ze „het debat over nationaal beleid vormgeven“ en „traditionele politieke organisatievormen ter discussie stellen“. Deze inspanningen zouden worden versterkt door wat Kurawal „netwerken of allianties tussen groeperingen die strijden voor sociale rechtvaardigheid“ noemde, juridische belangenbehartiging en een nieuw lobbyapparaat.
Kurawal financierde ook lokale mediakanalen om verhalen over vermeende ambtsmisdrijven en ander machtsmisbruik door de autoriteiten onder de aandacht te brengen. Zo sponsorde de organisatie bijvoorbeeld een ‘reeks diepgaande reportages over corruptie en geweld door de politie in toonaangevende media van algemeen belang’, gecombineerd met ‘campagnes op sociale media’, terwijl tegelijkertijd ‘een nationale coalitie voor politiehervorming werd gevormd’ om ‘de publieke druk op te voeren’. Dit werd aangemerkt als „een van de lichtpuntjes“ in het werk van Kurawal in Indonesië, in de periode vóór Prabowo.
Zo lanceerde Kurawal in 2021 TempoWitness, een onlineportaal dat beweerde „burgerjournalisten op gemeenschapsniveau te verbinden met de reguliere lokale en nationale media“. Daarentegen is Tempo een platform geweest voor lasterlijke aanvallen op onafhankelijke journalisten die vragen stelden over westerse financiering van anti-regeringsmedia en ngo’s in Indonesië. Een van de belangrijkste doelwitten is Brian Berletic, een Amerikaanse staatsburger die in Thailand woont en gespecialiseerd is in het aan het licht brengen van geheime westerse financiering van oppositionele politieke krachten in de regio.
Kurawal heeft in Indonesië ook documentairefilms, fotografie en experimentele kunst gesponsord. Het doel is om „burgers en de gemeenschap tot actie aan te zetten“. Hieronder viel onder meer het Jakarta International Photo Festival, het grootste fotofestival in de regio. De evenementen trokken tienduizenden bezoekers, waardoor Kurawal hen kon binnenleiden in een „nevenevenement“ over het thema democratie. Tijdens deze sessies kregen de deelnemers instructies over hoe ze „fotografie en visuele verhalen“ konden inzetten voor het nastreven van „democratie en mensenrechten“.
Nationale ‘roadshow’ om Indonesiërs te ‘radicaliseren’
Toen Joko zijn ambt neerlegde, genoot hij van recordhoge populariteitscijfers. In het document ‘Building Bridges, Filling Gaps’ erkende Kurawal met tegenzin dat de vertrekkende president op een organische manier ‘de steun van het volk wist te behouden’ door middel van wat zij omschreven als ‘populistisch sociaal welzijnsbeleid’.
Het uitgelekte document vermeldt dat Prabowo de erfenis van zijn voorganger zou voortzetten, ‘met de nadruk op beleid om het sociaal welzijn te verbeteren, armoede te verminderen en honger uit te bannen’. Een apart hoofdstuk met de titel ‘Bracing for the Prabowo years’ schetst de verwachte standpunten en strategie van de nieuwe president tijdens zijn eerste ambtstermijn, en hoe zijn bewind kan worden ondermijnd.
Uit de gelekte documenten blijkt dat Kurawal onmiddellijk na de verkiezing van Prabowo een documentaire met de titel ‘Dirty Vote’ uitbracht, waarin beweerd werd te onthullen ‘hoe machtsinstrumenten worden gebruikt om verkiezingen te manipuleren, de democratische orde te ondermijnen en de status quo te handhaven’ en waarbij werd opgeroepen tot „collectieve actie om de democratie te beschermen”. De video werd meer dan 20 miljoen keer bekeken op YouTube, terwijl Kurawal deze in februari en maart 2024 op universiteitscampussen in heel Indonesië vertoonde. Deze speciale „roadshow” werd aangekondigd als „een morele oproep om de toekomst van de democratie te beschermen tegen systematisch misbruik en verkiezingsfraude”.
Het verhaal van de documentaire „Dirty Vote“ sloot nauw aan bij de beschuldigingen van fraude bij de Indonesische verkiezingen van februari 2024 door oppositieleden. Hoewel het Constitutionele Hof in Jakarta in april van dat jaar alle formele juridische bezwaren tegen de verkiezingsuitslag verwierp, pochte Kurawal dat zijn propaganda-inspanningen „wijdverbreide ontevredenheid onder kiezers“ hadden versterkt over wat het „grootschalige verkiezingsfraude“ noemde. De verontwaardiging leidde met succes tot hervormingen van de Indonesische kieswetgeving, die voorheen vereiste dat partijen 20% van de parlementsstemmen moesten behalen om presidentskandidaten te kunnen voordragen.
Toen de autoriteiten in januari 2025 zwichtten voor de druk van de oppositie, verklaarde Kurawal: „Dit betekent dat bij de volgende verkiezingen, voor het eerst in de geschiedenis van het land, zowel grote als kleine politieke partijen vrij zullen zijn om zelfstandig kandidaten voor te dragen.”
De recent uitgelekte documenten sloten aan bij de inhoud van eerder uitgelekte bestanden waaruit bleek dat de Amerikaanse ambassade in Jakarta in juni 2023 achter gesloten deuren haar bezorgdheid had geuit over de vrijwel onvermijdelijke naderende overwinning van Prabowo, en van plan was om als reactie daarop de drempel van 20% af te schaffen.
Als de drempel zou worden afgeschaft, „zullen er meer kandidaten aan de verkiezingen deelnemen“, aldus functionarissen van de Amerikaanse ambassade. In een dergelijk scenario, zo concludeerden zij, „zullen de VS meer opties hebben“ wat betreft lokale kandidaten.
Nadat de 20%-regel was gewijzigd, verklaarde Kurawal dat de organisatie goed gepositioneerd was om „alternatieve politieke groeperingen op te richten onder actoren uit het maatschappelijk middenveld”, met speciale nadruk op „vrouwen, jongeren en verdedigers van milieurechten”. Als dit zou slagen, zou Kurawal toezicht houden op „hun mogelijke transformatie [tot] nieuwe politieke partijen“. De groep schreef dat zij ernaar streefde „infiltratie of druk“ te gebruiken om bestaande partijen te „transformeren en radicaliseren“ en „de massa’s te mobiliseren tegen het gevestigde partijenstelsel“.
Het document besluit met de bezorgde constatering dat het Globale Zuiden zich verplaatst „van de periferie van het internationale politieke en economische toneel naar het centrum“, waarbij landen als Brazilië, India en Indonesië „voldoende economische en politieke invloed opbouwen om op te komen als regionale of mondiale machten“ en „actieve spelers“ in de internationale orde. Dit heeft op zijn beurt een wereldwijde verschuiving in gang gezet naar „multipolariteit in een sneller tempo“. Kurawal betreurde het dat veel van deze opkomende machten zich niet aansluiten bij de neoliberale westerse bestuursmodellen.
De organisatie toonde zich echter optimistisch over de vooruitzichten op opstandige verandering in problematische landen, waarbij werd opgemerkt dat Azië „in 2024 getuige was van enkele buitengewone uitingen van ‘volksmacht’“, dankzij „leiders uit het maatschappelijk middenveld en pro-democratische activisten“. Als voorbeelden werden onder meer de afzetting van de Zuid-Koreaanse president Yoon Suk Yeol genoemd, en de door studenten geleide militaire staatsgreep in Bangladesh in augustus.
The Grayzone heeft aan het licht gebracht dat deze laatste staatsgreep het werk was van personen en organisaties die werden gefinancierd door de National Endowment for Democracy, een bekende dekmantelorganisatie van de CIA.
‘Gen-Z’ misbruiken om de herverkiezing van Prabowo te verhinderen
Uit andere gelekte documenten blijkt hoe Ekspedisi Indonesia Baru in augustus 2025 tienduizenden dollars van Kurawal ontving voor een project met de titel „Expeditie om nieuwe stemmen te ontdekken“. Het doel is om „jongere generaties“ Indonesiërs te transformeren „tot agenten van verandering“. Dit moet worden bereikt door „alternatieve ideeën over een ‚Nieuw Indonesië‘ te mainstreamen door publieke kennis te verspreiden via documentairefilms, boeken en gemeenschapsdiscussies die breed toegankelijk zijn voor het publiek, met name jongeren“.
Een van de expliciet genoemde „gewenste resultaten“ van het initiatief is „een grotere betrokkenheid van jongere generaties (Gen Z en Gen Alpha) bij het publieke debat, samen met meer moed om te dromen, zich uit te spreken en actie te ondernemen voor de toekomst van Indonesië“. Dit zal hopelijk leiden tot „toenemende belangstelling voor alternatieve politieke actoren“ onder het publiek, voorafgaand aan de algemene verkiezingen van 2029 in Jakarta, „met als doel politieke leiders te kiezen die zich inzetten voor democratie en sociale rechtvaardigheid“, om zo „de voortzetting“ van Prabowo’s bewind te „voorkomen“.
Tot de „belangrijkste activiteiten“ die zullen worden uitgevoerd, behoren „het produceren van een documentaireserie“ voor het YouTube-kanaal Indonesia Baru “en andere digitale platforms”, een “landelijke presentatietour” om “ideeën te verspreiden”, en “het ontwikkelen van op feiten gebaseerde korte video’s (TikTok, Reels, YouTube Shorts) over gewelddadige onderdrukking door het leger en de politie, corruptie bij de overheid, gedwongen onteigening en het verzet van jongeren tegen ondemocratisch beleid.” Voor dit laatste initiatief wil Ekspedisi Indonesia Baru „jonge creatievelingen“ aantrekken „die frisse perspectieven en formats kunnen inbrengen die aansluiten bij het digitale gedrag en de voorkeuren van hun leeftijdsgenoten“.
Een ander belangrijk onderdeel van het programma was de publicatie van een boek, Restart Indonesia, dat in oktober 2025 verscheen onder de gewijzigde titel Reset Indonesia. In een bericht in de lokale media over het aanstaande werk werd de hoofdauteur als volgt geciteerd: „Reset is een passender omschrijving van de inhoud van het boek, dat inderdaad een herprogrammering van Indonesië voorstelt, niet alleen een herstart.“ Hoewel er tot nu toe slechts 2.000 exemplaren zijn gedrukt, hoopte een andere medewerker dat veel meer mensen het boek zouden lezen.
„Als een horrorfilm in de bioscoop vier miljoen kijkers kan trekken, dan is hier een boek dat net zo gruwelijk is“, legden zij uit.
In juli 2025 ontving de Sophia Nusantara Association via Kurawal ook tienduizenden dollars aan Soros-financiering voor een project met de titel ‘Guardian of Ecological Democracy’ in Papoea. Uit gelekte documenten bleek dat deze studentengroep deel uitmaakte van ‘de voorhoede van het verzet’ tegen de Indonesische regering. In gelekte documenten over het project wordt opgeschept over hoe de lokale, op universiteiten gevestigde vertegenwoordigers van de OSF op de campussen toegang hebben tot de media, nationale netwerken en moderne documentatietools waarmee brede steun kan worden gemobiliseerd.”
Kurawal voorzag dat zijn studenten-voetsoldaten “kunst, onderzoek en technologie zouden inzetten als instrumenten van creatief verzet”, “online- en offline-campagnes” zouden leiden en “culturele festivals zouden organiseren als symbool van verzet”. Met name Indonesische milieukwesties zouden worden ingezet als een „intellectueel wapen“ om de publieke woede aan te wakkeren en „beleidsdruk“ uit te oefenen op het presidentiële paleis in Indonesië. Omdat hij voorspelde dat dergelijke activiteiten een potentieel gevaarlijke omgeving voor studenten zouden creëren, beloofde Kurawal hen „veiligheidstraining“ te geven en „veilige schuilplaatsen op de campus“ in te richten.
‘Autoritarisme bestrijden met legale wapens’
Eind augustus 2025 braken in heel Indonesië grootschalige, door studenten geleide demonstraties uit. Na dagen van buitengewone confrontaties beloofde de regering concessies te doen als reactie op de eisen van de demonstranten. De onrust was een van de grootste in Jakarta sinds de val van de door de CIA geïnstalleerde dictator Soeharto in 1998. De onrust sloeg al snel om in geweld: relschoppers vielen de politie aan, staken meerdere overheidsgebouwen in brand en plunderden de huizen van gekozen parlementsleden. Lokale veiligheidstroepen traden hard op tegen de gewelddadige rellen, waarbij doden vielen, wat leidde tot veroordelingen door onder meer de door het OSF gefinancierde organisatie Human Rights Watch.
De Indonesische Stichting voor Rechtsbijstand (YLBHI) speelde een voortrekkersrol in de campagne om ambtenaren te vervolgen – zowel op nationaal als op internationaal niveau. Het is wellicht geen verrassing dat de organisatie via de Kurawal Foundation enorme bedragen van de OSF heeft ontvangen. Uit de gelekte documenten blijkt dat de YLBHI slechts één maand voor de protesten een aanzienlijke subsidie van Kurawal ontving om „kritische juridische voorlichting“ te geven aan maatschappelijke organisaties, studentenverenigingen en inheemse gemeenschappen, met als doel vermeende misstanden door de autoriteiten te documenteren en rechtszaken aan te spannen „op nationaal niveau en via internationale mensenrechtenmechanismen“.
Bovendien zijn de door OSF gefinancierde ‘lawfare’-operaties van YLBHI expliciet bedoeld om het Nationaal Strategisch Project te ondermijnen dat in 2016 onder president Joko werd ingesteld. Het doel van het project is lokale infrastructuur te financieren om economische groei en regionale ontwikkeling te stimuleren. Het initiatief heeft echter tot controverse geleid vanwege zorgen over landrechten, mogelijke milieuschade en de verdrijving van inheemse gemeenschappen. Met financiering van de OSF streeft YLBHI ernaar „kritisch bewustzijn te kweken“ over kwesties die verband houden met de uitvoering van het Nationaal Strategisch Project.
Een ander doel van de subsidie is „het bestrijden van autoritarisme met behulp van juridische middelen“. YLBHI zal „samenwerken met lokale [en internationale] juridische teams en juridische deskundigen om een rechtsbijstandsteam op te richten dat snel kan reageren, met als doel de nodige juridische bijstand te verlenen aan maatschappelijke activisten die onder druk staan van de autoriteiten. Deze inspanningen zullen „voortdurend“ worden bevorderd, teneinde „steun en respons te verkrijgen uit het Zuiden, en zo de legitieme rechten en belangen van inheemse volkeren en activisten te beschermen.“
Gezien de miljoenen die in de loop der jaren in Kurawal zijn gepompt, is het duidelijk dat de stichting van Soros vastbesloten is om Prabowo bij de volgende verkiezingen te dwarsbomen. Hoewel hij wellicht niet meer in functie zal zijn om zijn tegenstanders bij de stembus te trotseren, is één ding duidelijk: Zijn mogelijke vervanging zal een grote dank verschuldigd zijn aan enkele machtige krachten in het buitenland.